آیین رونمایی از مجموعه دو جلدی «کلیات شمس تبریزی» به تصحیح و گردآوری استاد توفیق سبحانی، همزمان با بزرگداشت این پژوهشگر و مولاناپژوه برجسته، عصر چهارشنبه ۲۸ مردادماه با حضور جمعی از استادان، پژوهشگران و چهرههای فرهنگی ایران و ترکیه در مرکز نشر دانشگاهی برگزار شد.
در این مراسم، امیرمسعود شهرامنیا، رئیس مرکز نشر دانشگاهی، حجابی کرلانگیچ، سفیر جمهوری ترکیه در ایران، سیدمحمدرضا امیری طهرانی، رئیس پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، شجاع احمدوند، رئیس دانشگاه علامه طباطبایی، شهین اعوانی، عضو هیئت علمی مؤسسه حکمت و فلسفه ایران، اوموت باشار، رایزن آموزشی و علمی سفارت جمهوری ترکیه در ایران همراه با استاد توفیق سبحانی و جمعی از علاقهمندان به ادبیات و فرهنگ کشورمان حضور داشتند.
در ابتدای مراسم، امیرمسعود شهرامنیا، رئیس مرکز نشر دانشگاهی، برگزاری این آیین را فرصتی برای پاسداشت جایگاه علمی و فرهنگی استاد توفیق سبحانی و تقویت پیوندهای علمی و فرهنگی میان ایران و ترکیه دانست. او با اشاره به همکاری نهادهای مختلف در برگزاری این مراسم اظهار کرد: «خوشحالیم فرصتی فراهم شد تا از استاد توفیق سبحانی تجلیل کنیم و آثار ایشان بیش از پیش مورد توجه قرار گیرد. در حقیقت آثار مولانا میراث بشریت و سرمایهای گرانقدر برای ایرانیان و مردم کشورهای مختلف جهان است و این اثر با دقت و نگاه پژوهشگرانه استاد سبحانی، نسخهای کامل و قابل اتکا از کلیات شمس را در اختیار علاقهمندان قرار داده است.» وی با اشاره به ارزیابی استاد بهاءالدین خرمشاهی از این اثر، تصحیح حاضر را از جامعترین تصحیحهای «کلیات شمس» دانست.
در ادامه حجابی کرلانگیچ، سفیر جمهوری ترکیه در ایران، مولانا را عاملی برای گردهم آمدن دو ملت ایران و ترکیه دانست و گفت: «مولانا ما را اینجا گردهم آورده است؛ اینکه دو ملت با یک ایده در کنار هم قرار گرفتهاند، بسیار ارزشمند است.» وی با قدردانی از مرکز نشر دانشگاهی برای برگزاری این مراسم، بخش مهمی از سخنان خود را به جایگاه علمی استاد سبحانی اختصاص داد و اظهار کرد: «ما سالهاست از آثار مولانا در ترکیه استفاده میکنیم و از سخنرانیها و نوشتههای ایشان بهره بردهایم.» سفیر ترکیه همچنین به نقش استاد سبحانی در معرفی آثار عبدالباقی گولپینارلی به جامعه علمی ایران اشاره کرد و گفت آثار و یادداشتهای این استاد در پژوهشهای مرتبط با مولانا و حتی مطالعات زبان ترکی مورد استفاده قرار گرفته است. وی تصحیح آثاری همچون «مجالس سبعه» و «فیه ما فیه» را از خدمات مهم استاد سبحانی برشمرد و درباره «کلیات شمس» افزود: «در این کتاب نکاتی وجود داشت که برای من روشن نبود و یادداشتهای دکتر سبحانی برای حل مسائل تاریخی و فرهنگی به کمکم آمد.»
سپس شهین اعوانی، عضو هیئت علمی مؤسسه حکمت و فلسفه ایران، در سخنان خود با تأکید بر دشواری تصحیح متون کلاسیک گفت: «تصحیح یک متن به مراتب دشوارتر از تألیف متن است؛ زیرا در تألیف از خود اختیار دارید، اما در تصحیح هیچ اختیاری ندارید.» وی خطاب به استاد سبحانی افزود: «با تصحیح این اثر، شاهکار ماندگاری ایجاد کردهاید و نسلهای بعد خواهند گفت این تصحیح در آن دوره توسط شما انجام گرفت.» اعوانی همچنین با اشاره به جهان معنایی شمس تبریزی، جایگاه انسان را در اندیشه شمس مورد توجه قرار داد و گفت در نگاه شمس، انسان صرفاً بخشی از جهان نیست، بلکه خود جهانی است که میتوان بسیاری از رازهای هستی را در آن جستوجو کرد.
سیدمحمدرضا امیری طهرانی، رئیس پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، با تقدیر از تلاشهای استاد سبحانی در تصحیح و معرفی آثار مولانا، کتاب «کلیات شمس» را اثری ماندگار دانست و همچنین تلاشهای استاد سبحانی در مولاناپژوهی را ارزشمند توصیف کرد. رئیس پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی از برگزاری همایش بینالمللی شمس و مولانا در مهرماه سالجاری با حضور بزرگان و علاقهمندان به زبان و ادب کشورمان نیز خبر داد.
شجاع احمدوند، رئیس دانشگاه علامه طباطبایی، نیز در این مراسم با اشاره به اهمیت بهرهگیری از سرمایههای فرهنگی و فکری گذشته ایران، بر ضرورت بازخوانی این میراث برای تولید اندیشه و نظریه در حوزه علوم انسانی تأکید کرد.
همچنین در ادامه احمد خاتمی، استاد ادبیات فارسی دانشگاه شهید بهشتی، در سخنان خود به اهمیت جایگاه مولانا و تصحیح آثار او در سنت ادبی فارسی پرداخت و تلاشهای ایشان را از دید اهالی علم و ادب بسیار دقیق و عالمانه دانست. وی با اشاره به جایگاه ویژه «کلیات شمس» در میان آثار مولانا، این اثر را متنی با زبانی متفاوت و دشوار برای فهم و تفسیر دانست و گفت: «کلیات شمس زبانی فراانسانی و حال و هوایی ملکوتی دارد و نمیتوان به آسانی به آن نزدیک شد.» وی با اشاره به اهمیت تلاشهای استاد سبحانی، به این مطلب اشاره کرد که مولانا قدردان تلاشهای بسیار او در تصحیح اثر دانست.
اوموت باشار، رایزن آموزشی و علمی سفارت جمهوری ترکیه در ایران، نیز با اشاره به فعالیتهای علمی و ترجمهای استاد سبحانی، از نقش او در انتقال آثار حوزه تصوف و تاریخ ادبیات ترکی به زبان فارسی تقدیر کرد.
استاد توفیق هـ. سبحانی، مصحح و گردآورنده «کلیات شمس تبریزی»، نیز در بخش پایانی مراسم با اشاره به ضرورت تأمل در خواندن آثار مولانا گفت: «برای مطالعه آثار مولانا نباید عجله کرد؛ باید آهسته خواند.» وی در توضیح این دیدگاه، مطالعه آثار مولانا را به خوردن فلفل تشبیه کرد و گفت باید آرامآرام پیش رفت تا هم دشواری و تأثیر آن را احساس کرد و هم از معارف آن بهره برد.
مجموعه دو جلدی «کلیات شمس تبریزی» به تصحیح و گردآوری استاد توفیق هـ. سبحانی، با اتکا به تصحیح بدیعالزمان فروزانفر و با بهرهگیری از ترجمه اشعار عربی، یونانی و ترکی، توضیح لغات و اصطلاحات و اشاره به آیات و احادیث، از سوی مرکز نشر دانشگاهی منتشر شده است. این اثر تلاشی برای ارائه متنی دقیق و علمی از یکی از مهمترین میراثهای ادبی و عرفانی زبان فارسی و فراهم کردن زمینهای برای مطالعه عمیقتر آثار شمس تبریزی و مولاناست.
برگزاری این آیین، علاوه بر رونمایی از یک اثر پژوهشی، فرصتی برای تجلیل از چند دهه فعالیت علمی استاد توفیق هـ. سبحانی و بازخوانی نقش او در تصحیح، ترجمه و معرفی متون کلاسیک فارسی و آثار مرتبط با مولانا بود؛ فعالیتهایی که در طول سالها، بخشی از پیوندهای علمی و فرهنگی میان ایران و ترکیه را نیز تقویت کرده است. در پایان این مراسم، از مجموعه دو جلدی «کلیات شمس تبریزی» رونمایی و از استاد توفیق هـ. سبحانی به پاس سالها تلاش علمی و پژوهشی در حوزه ادبیات فارسی، مولاناپژوهی و تصحیح متون کهن تقدیر شد.
گزارش تصویری
