نهمین نشست تخصصی مرکز نشر دانشگاهی با عنوان «مادیت، دیجیتالیت و خوانش در جهان شبکهای» با حضور دکتر عبدالله کریمزاده، دکتر حامد طاهری کیا و دبیری دکتر صدرا خسروی از اعضای هیئت علمی موسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، روز یکشنبه 7 دی ماه، از ساعت 10 تا 12 در سالن همایشهای مرکز نشر دانشگاهی با هدف بررسی چالشها و فرصتهای پیش روی نشر در عصر دیجیتال برگزارشد.
در ابتدای نشست، دکتر صدرا خسروی در خصوص اهمیت توجه به حوزة نشر دیجیتال سخن گفت و تأکید کرد در دنیای امروز با گسترش فضای مجازی و سرعت روزافزون انتشار اطلاعات، لازم است تا صنعت نشر نیز به موضوع دیجیتالی شدن بیش از پیش توجه کند. سپس دکتر عبدالله کریمزاده، به بررسی تاریخچة نشر از دوران چاپهای سربی تا دوران دیجیتال پرداخت و با اشاره به تحولات اساسی در فرایند تولید و توزیع کتاب، از جمله اختراع ماشین چاپ، پیدایش روزنامهها و مجلات و ظهور اینترنت، بر اهمیت درک این تحولات برای برنامهریزی آیندة نشر تأکید کرد. دکتر کریمزاده با ارائه آمار و ارقامی از وضعیت نشر در ایران و جهان، نشان داد که صنعت نشر در حال تغییرات قابل توجهی است و ناشران باید با آگاهی از این تغییرات، خود را برای آینده آماده کنند.
این عضو هیئت علمی موسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی با اشاره به نقش روزافزون هوش مصنوعی در حوزة نشر، پیشبینی کرد که این فناوری در آیندة نزدیک، فرایندهایی نظیر ویرایش، ترجمه، طراحی جلد و حتی تولید محتوا را به طور چشمگیری تحت تاثیر قرار خواهد داد. دکتر کریمزاده با طرح مثالهایی از کاربردهای هوش مصنوعی در نشر، از جمله تولید خودکار خلاصههای کتاب، پیشنهاد کتابهای مشابه و تشخیص غلطهای املایی و نگارشی، بر ضرورت آمادگی ناشران برای پذیرش و بهرهبرداری از این فناوری تأکید نمود. وی در این بخش به این نکته نیز اشاره داشت که هوش مصنوعی میتواند به ناشران در شناسایی مخاطبان هدف و تولید محتوای متناسب با نیازهای آنها کمک کند.
در بخش دوم نشست، دکتر حامد طاهریکیا، عضو هیئت علمی و مدیر گروه مطالعات ارتباطات و فضای مجازی موسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، به موضوع چاپهای دیجیتال و اهمیت فرایند دیجیتالشدن انتشارات دانشگاهی پرداخت. او با اشاره به مزایای چاپ دیجیتال از جمله کاهش هزینهها، امکان چاپ تیراژهای کم و سرعت بالای تولید، بر ضرورت سرمایهگذاری در این حوزه توسط انتشارات دانشگاهی خصوصا مرکز نشر دانشگاهی تأکید کرد و با ارائه نمونههایی از تجربیات موفق در زمینة چاپ دیجیتال در سایر کشورها، نشان داد که این فناوری میتواند به انتشارات دانشگاهی در کاهش هزینهها، افزایش سرعت انتشار کتابها و دسترسی آسانتر به آنها کمک کند.
دکتر طاهریکیا همچنین به چالشها و مسائل موجود در این زمینه از جمله مسائل مربوط به حقوق نشر، امنیت محتوا و هزینههای مربوط به زیرساختهای دیجیتال اشاره داشت. ایشان با تأکید بر اهمیت رعایت حقوق ناشران و نویسندگان، بر ضرورت استفاده از سیستمهای مدیریت حقوق دیجیتال (DRM) برای محافظت از محتوای دیجیتال تأکید کرد و با ارائه راهکارهایی برای غلبه بر این چالشها، از جمله ایجاد شبکههای همکاری بین انتشارات دانشگاهی، ناشران تجاری و نهادهای دولتی، بر اهمیت سرمایهگذاری در آموزش و توانمندسازی نیروی انسانی در زمینه چاپ دیجیتال تاکید کردند.
پس از ارائه مطالب توسط سخنرانان، فرصتی برای بحث و تبادل نظر بین شرکتکنندگان فراهم شد. در این بخش، فعالان حوزه نشر به طرح پرسشهای پرداختند. مباحث مطرح شده بر ضرورت همگامی ناشران در گذر از تحولات اساسی این حوزه تاکید داشت و اینکه ، ناشران نیز میبایست با آمادگی و هوشمندی، خود را برای پذیرش این تحولات آماده کنند.